Oszczędzanie na ogrzewaniu w 2026: inteligentne głowice i Home Assistant

Aktualizacja: wrzesień 2026

Chcesz w 2026 roku oszczędzać na ogrzewaniu, nie marznąc w domu? Inteligentne głowice termostatyczne w Home Assistant pozwalają ogrzewać każde pomieszczenie tylko wtedy, gdy naprawdę z niego korzystasz: salon wieczorem, łazienkę rano, gabinet w ciągu dnia. Gdy nikogo nie ma w domu, cały dom automatycznie przechodzi na niższą temperaturę i nagrzewa się ponownie przed Twoim powrotem. W artykule pokazujemy dwa sposoby konfiguracji – klasyczny, z wbudowanymi narzędziami Home Assistant, oraz wygodniejszy, z dodatkiem Versatile Thermostat.

Dlaczego ogrzewać według pomieszczeń i obecności?

Ogrzewanie strefowe oszczędza energię, ponieważ każde pomieszczenie ma własną temperaturę i własny harmonogram zamiast jednej temperatury dla całego mieszkania. Klasyczny termostat pokojowy reguluje według jednego pomieszczenia, więc pozostałe są często ogrzewane niepotrzebnie – na przykład sypialnia w ciągu dnia albo pokój gościnny przez całą zimę.

Wielkość oszczędności można oszacować tylko w przybliżeniu. Często przytaczana zasada mówi, że obniżenie temperatury o 1 °C zmniejsza koszty ogrzewania o około 6 % (czeski portal Chytrá volba Ministerstwa Przemysłu i Handlu; dotyczy raczej całego budynku niż pojedynczego mieszkania). Brytyjski eksperyment ze sterowaniem ogrzewaniem według pomieszczeń wykazał około 12 % oszczędności gazu w porównaniu ze zwykłą regulacją. Rzeczywisty wynik zależy od domu, źródła ciepła i tego, jak często nie ma Cię w domu – traktuj te liczby jako orientacyjny szacunek, a nie obietnicę.

Czego potrzebujesz

Do ogrzewania strefowego wystarczą cztery rzeczy: inteligentna głowica na każdym grzejniku, termometr w pomieszczeniu, koordynator Zigbee i Home Assistant. Opcjonalnie dodaj czujniki okien.

• Inteligentna głowica termostatyczna – zastępuje zwykłą głowicę na grzejniku. Oferujemy SONOFF TRV Gen2 (TRV-ZBT) oraz Aqara W600 (WT-A03D), więcej modeli znajdziesz w kategorii głowice termostatyczne.
• Termometr w pomieszczeniu – głowica mierzy temperaturę tuż przy gorącym grzejniku, więc sama często „widzi” cieplejsze pomieszczenie, niż jest w rzeczywistości. Odpowiednie czujniki są w kategorii temperatura i wilgotność.
• Koordynator Zigbee – łączy głowice i czujniki z Home Assistant przez ZHA lub Zigbee2MQTT, zobacz koordynatory.
• Czujnik okna (opcjonalnie) – pozwala wyłączyć ogrzewanie podczas wietrzenia.

	SONOFF TRV Gen2 (TRV-ZBT)	Aqara W600 (WT-A03D)
Łączność	Zigbee	Zigbee lub Thread (Matter), BLE
Zasilanie	2× AA alkaliczne	2× AA alkaliczne, do 2 lat (szacunek producenta)
Podłączenie do zaworu	M30×1,5 + adaptery w zestawie	M30×1,5 + 6 adapterów (RA, RAV, RAVL, Giacomini, Caleffi, M28×1,5)
Termometr zewnętrzny	tak, wejście temperatury zewnętrznej	tak, termometr Aqara w trybie Zigbee
Wykrywanie otwartego okna	tak, wbudowane	tak, z czujnikiem okna
Versatile Thermostat	synchronizacja temperatury zewnętrznej	offset kalibracji

Jak zaplanować temperatury w poszczególnych pomieszczeniach?

Dobry harmonogram wynika z tego, kiedy naprawdę przebywasz w danym pomieszczeniu, a poza tymi godzinami utrzymuje niższą temperaturę obniżoną. Jako wartości wyjściowe możesz przyjąć zalecenia portalu Chytrá volba: pokoje dzienne 20 °C, łazienka 24 °C, a sypialnia najlepiej 17 °C. Przykładowy harmonogram dla typowego gospodarstwa domowego:

Pomieszczenie	Kiedy grzać	Temperatura w harmonogramie	Poza harmonogramem
Salon	Pn–Pt 6:00–8:00 i 16:00–22:00, Sob–Nd 8:00–22:00	20–21 °C	18 °C
Sypialnia	rano i wieczorem przed snem	19 °C	17 °C
Łazienka	6:00–7:30 i 19:00–21:00	24 °C	19 °C
Gabinet	Pn–Pt 8:00–17:00	21 °C	17 °C
Cały dom – nikogo nie ma	automatycznie	–	16–17 °C

Nie przesadzaj z obniżeniem: wychłodzone pomieszczenie długo się nagrzewa, a w zimnych narożnikach może skraplać się wilgoć. Godziny rozpoczęcia ustaw nieco wcześniej, niż wejdziesz do pomieszczenia – grzejnik potrzebuje czasu.

Sposób klasyczny: harmonogramy i automatyzacje w Home Assistant

Bez żadnych dodatków Home Assistant obsłuży harmonogram i tryb nieobecności za pomocą pomocnika Harmonogram (Schedule) i kilku automatyzacji. Każda głowica sparowana przez ZHA lub Zigbee2MQTT pojawia się w Home Assistant jako encja climate, której można ustawić temperaturę docelową. Nazwy encji w przykładach są tylko przykładowe – zastąp je własnymi.

Harmonogram dla każdego pomieszczenia

Dla każdego pomieszczenia utwórz w Ustawienia → Urządzenia i usługi → Pomocnicy jeden Harmonogram i do każdego bloku czasowego dodaj w jego ustawieniach zaawansowanych (Additional data) wartość temperature: 21. Gdy blok jest aktywny, harmonogram udostępnia tę wartość jako atrybut. Automatyzacja przy każdej zmianie harmonogramu ustawia głowicę na temperaturę z bloku albo, poza harmonogramem, na temperaturę obniżoną:

alias: "Living room schedule"
triggers:
  - trigger: state
    entity_id: schedule.living_room
conditions:
  - condition: numeric_state
    entity_id: zone.home
    above: 0
actions:
  - action: climate.set_temperature
    target:
      entity_id: climate.living_room_trv
    data:
      temperature: "{{ state_attr('schedule.living_room', 'temperature') | float(18) }}"

Automatyzacja uruchamia się tylko wtedy, gdy ktoś jest w domu, więc nie nadpisuje opisanego niżej trybu nieobecności.

Tryb „nikogo nie ma w domu”

W Home Assistant stanem strefy zone.home jest liczba osób, które są aktualnie w domu. Gdy spadnie do zera i utrzyma się tak przez 15 minut, automatyzacja ustawia wszystkie głowice na temperaturę obniżoną. Gdy tylko ktoś wróci, ponownie uruchamia automatyzacje harmonogramów poszczególnych pomieszczeń:

- alias: "Heating - nobody home"
  triggers:
    - trigger: numeric_state
      entity_id: zone.home
      below: 1
      for: "00:15:00"
  actions:
    - action: climate.set_temperature
      target:
        entity_id:
          - climate.living_room_trv
          - climate.bedroom_trv
          - climate.bathroom_trv
      data:
        temperature: 16.5

- alias: "Heating - someone is back"
  triggers:
    - trigger: numeric_state
      entity_id: zone.home
      above: 0
  actions:
    - action: automation.trigger
      target:
        entity_id:
          - automation.living_room_schedule
          - automation.bedroom_schedule
          - automation.bathroom_schedule

Aby Home Assistant znał położenie domowników, potrzebujesz w telefonach aplikacji Home Assistant Companion z włączoną lokalizacją lub innego źródła obecności.

Otwarte okno i dokładniejsza temperatura

Z czujnikiem okna automatyzacja może wyłączyć głowicę po dwóch minutach wietrzenia i przywrócić harmonogram po zamknięciu okna. Głowica SONOFF TRV-ZBT potrafi też zamiast własnego czujnika używać temperatury z zewnętrznego termometru: w Zigbee2MQTT ustaw temperature_sensor_select na external, a automatyzacja będzie zapisywać temperaturę pomieszczenia do external_temperature_input:

- alias: "Living room window open"
  triggers:
    - trigger: state
      entity_id: binary_sensor.living_room_window
      to: "on"
      for: "00:02:00"
  actions:
    - action: climate.set_hvac_mode
      target:
        entity_id: climate.living_room_trv
      data:
        hvac_mode: "off"

- alias: "Living room window closed"
  triggers:
    - trigger: state
      entity_id: binary_sensor.living_room_window
      to: "off"
  actions:
    - action: climate.set_hvac_mode
      target:
        entity_id: climate.living_room_trv
      data:
        hvac_mode: heat
    - action: automation.trigger
      target:
        entity_id: automation.living_room_schedule

- alias: "Living room external temperature to TRV"
  triggers:
    - trigger: state
      entity_id: sensor.living_room_temperature
  actions:
    - action: number.set_value
      target:
        entity_id: number.living_room_trv_external_temperature_input
      data:
        value: "{{ states('sensor.living_room_temperature') }}"

Versatile Thermostat: wszystko w jednym dodatku

Versatile Thermostat (VTherm) to bezpłatny dodatek do Home Assistant, który z każdej głowicy robi pełnoprawny termostat z presetami, wykrywaniem okien i obecności – bez pisania automatyzacji. Instaluje się go przez HACS (projekt na GitHubie) i konfiguruje w interfejsie graficznym; dla inteligentnych głowic używa się typu over_climate, który steruje istniejącą encją climate.

• Presety Eco, Komfort i Boost z własnymi temperaturami dla każdego pomieszczenia.
• Obecność: jako czujnik obecności wystarczy encja osoby. Dla każdego presetu ustawiasz też temperaturę „pod nieobecność”, na którą VTherm przechodzi, gdy nikogo nie ma w domu.
• Otwarte okno: na podstawie czujnika okna lub automatycznie na podstawie szybkiego spadku temperatury.
• Ruch w pomieszczeniu: z czujnikiem ruchu pomieszczenie może grzać do temperatury komfortowej tylko wtedy, gdy ktoś w nim jest.
• Termometr zewnętrzny i samoregulacja: VTherm koryguje temperaturę wysyłaną do głowicy tak, aby pomieszczenie naprawdę osiągnęło cel, albo przekazuje głowicy odczyt z termometru w pomieszczeniu.
• Centralne sterowanie wszystkimi termostatami naraz i sterowanie kotłem.

Harmonogram tygodniowy VTherm realizuje we współpracy z dodatkiem Scheduler, który poleca również autor VTherm: ustawiasz w nim dla każdego pomieszczenia, kiedy obowiązuje preset Komfort, a kiedy Eco. Gdy nikogo nie ma w domu, automatycznie używane są temperatury „pod nieobecność”.

Klasycznie czy Versatile Thermostat?

Dla kilku pomieszczeń i prostego harmonogramu wystarczą wbudowane narzędzia Home Assistant. Jeśli chcesz obsługi obecności, okien, ruchu i dokładnej regulacji w wielu pomieszczeniach, Versatile Thermostat oszczędzi mnóstwo ręcznej pracy.

	Harmonogram + automatyzacje	Versatile Thermostat
Instalacja	nic dodatkowego	HACS (+ Scheduler do harmonogramów)
Harmonogramy pomieszczeń	pomocnik Harmonogram	Scheduler z presetami
Tryb nieobecności	własna automatyzacja	wbudowany, temperatura dla każdego presetu
Otwarte okno	własna automatyzacja	wbudowane, także bez czujnika
Regulacja według termometru w pomieszczeniu	własna automatyzacja	wbudowana samoregulacja
Dla kogo	2–3 pomieszczenia, lubisz pisać wszystko sam	cały dom, więcej funkcji bez pisania YAML

Na co uważać

• Umiejscowienie termometru: tam, gdzie przebywasz – nie przy grzejniku i nie w pełnym słońcu.
• Pompa ciepła: według testu University of Salford co najmniej jeden grzejnik musi pozostać otwarty albo instalacja musi mieć zawór obejściowy (bypass). W przeciwnym razie pompa może cierpieć z powodu zbyt małego przepływu.
• Zgodność z VTherm: starsza Aqara E1 (SRTS-A01) nie zgłasza, czy właśnie grzeje, dlatego jej stan grzania w VTherm jest niedokładny. Bezpośrednie sterowanie otwarciem zaworu dokumentacja VTherm opisuje dla oryginalnej SONOFF TRVZB; dla TRV Gen2 udokumentowana jest synchronizacja temperatury zewnętrznej.
• Baterie: obie głowice używają dwóch baterii alkalicznych AA. Czas pracy zależy głównie od tego, jak często głowica porusza zaworem – częste zmiany temperatury szybciej rozładowują baterie.

Najczęstsze pytania

Ile zaoszczędzę na ogrzewaniu?

Orientacyjnie od kilku do kilkunastu procent. Każdy stopień mniej to około 6 % niższe koszty ogrzewania, a sterowanie według pomieszczeń w brytyjskim eksperymencie zaoszczędziło około 12 % gazu. Najwięcej zyskują domy, w których domownicy są w ciągu dnia poza domem i mają pomieszczenia używane tylko okazjonalnie.

Czy to działa bez internetu?

Tak. Głowice komunikują się przez Zigbee bezpośrednio z Twoim Home Assistant, więc harmonogramy i automatyzacje działają lokalnie. Internet jest potrzebny tylko do zdalnego dostępu i lokalizacji telefonów poza siecią domową.

Czy muszę używać Versatile Thermostat?

Nie. Harmonogramy pomieszczeń i tryb nieobecności zrealizujesz wbudowanymi narzędziami Home Assistant. Versatile Thermostat opłaca się głównie w większym domu lub gdy chcesz wykrywania okien i ruchu oraz dokładniejszej regulacji bez własnych automatyzacji.

Czy mogę nadal sterować głowicą ręcznie?

Tak, obie głowice mają wyświetlacz i przyciski na obudowie. Ręczna zmiana obowiązuje jednak tylko do następnej zmiany w harmonogramie.

Podsumowanie

Jeśli dopiero zaczynasz, zamontuj inteligentną głowicę i termometr najpierw w dwóch lub trzech najczęściej używanych pomieszczeniach, ustaw im harmonogram i dodaj tryb „nikogo nie ma w domu” – to najprostsza droga do oszczędności. Gdy zechcesz objąć więcej pomieszczeń, obsługę okien i dokładniejszą regulację, przejdź na Versatile Thermostat. Głowice do obu rozwiązań znajdziesz w kategorii głowice termostatyczne, a o oszczędnościach przy ogrzewaniu podłogowym piszemy w artykule Nieefektywne wykorzystanie ogrzewania podłogowego.